وبلاگ
آموزش جامع خواندن سلامت هارد با CrystalDiskInfo + علائم هشدار قبل از خرید
فرض کنید میخواهید یک خودروی دست دوم بخرید. آیا بدون باز کردن کاپوت و چک کردن موتور، فقط به ظاهر آن اکتفا میکنید؟ قطعاً نه. در دنیای هارد استوک، CrystalDiskInfo دقیقاً همان «کاپوت باز کردن» است. این نرمافزار کوچک و رایگان، تمام اطلاعات پنهان هارد را از جمله سابقه خرابی، ساعت کارکرد و سلامت واقعی به شما نشان میدهد.
بسیاری از کاربران تصور میکنند اگر هارد در ویندوز شناسایی شود، یعنی سالم است. اما این باور خطرناکی است. هاردی که امروز شناسایی میشود، ممکن است فردا با هزاران بخش بد از کار بیفتد. در این مقاله، قدم به قدم یاد میگیرید که چگونه با CrystalDiskInfo، هارد استوک اصل را از هاردهای فرسوده و تعمیری تشخیص دهید. با این دانش، نه تنها ضرر نمیکنید، بلکه بهترین معامله را انجام خواهید داد.
CrystalDiskInfo چیست و چرا حیاتی است؟
CrystalDiskInfo یک نرمافزار متنباز و کاملاً رایگان است که دادههای خام حسگرهای داخلی هارد (سیستم S.M.A.R.T) را خوانش و به زبانی ساده ترجمه میکند. S.M.A.R.T مخفف (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology) است؛ سیستمی که در تمام هاردهای مدرن (چه HDD و چه SSD) تعبیه شده تا خرابیهای احتمالی را پیشبینی کند.
با کمک این نرمافزار، شما میتوانید پیش از خرید متوجه شوید که:
- هارد چند ساعت کار کرده است.
- آیا تا به حال بخشهای بد داشته و آنها را مخفی کرده است؟
- آیا هارد در آستانه مرگ قرار دارد؟
- هارد اصل است یا تعمیری؟
گام اول: نصب و اجرای CrystalDiskInfo
- نرمافزار را از سایت رسمی (crystalmark.info) دانلود کنید (نسخه Portable نیازی به نصب ندارد).
- هارد مورد نظر را با کابل SATA یا از طریق باکس اکسترنال به سیستم متصل کنید.
- برنامه را اجرا کنید. اگر چند هارد دارید، از منوی بالا هارد مورد نظر را انتخاب کنید.
اکنون صفحهای با فیلدهای آبی، زرد یا قرمز مشاهده میکنید. بیایید مهمترین موارد را با هم بخوانیم.
جدول ستونهای اصلی و مفهوم آنها
در پنجره اصلی CrystalDiskInfo، شما با ستونهای زیر روبرو هستید:
- ID (شناسه): کد استاندارد هر پارامتر
- Name (نام پارامتر): توضیح مختصر
- Current (مقدار فعلی): عدد نرمالشده (هرچه بالاتر بهتر)
- Worst (بدترین مقدار): کمترین مقداری که تاکنون ثبت شده
- Threshold (آستانه خطر): حد مجاز (اگر Current به زیر این برسد، خراب است)
- Raw Values (مقدار خام): عدد واقعی و دستنخورده (مهمترین ستون)
نکته طلایی: بیشتر توجه شما باید به ستون Raw Values باشد. فروشندگان متقلب گاهی ستونهای Current و Worst را دستکاری میکنند، اما مقدار Raw به سختی تغییر میکند.
مهمترین پارامترهایی که باید چک کنید (راهنمای گامبهگام)
وضعیت کلی سلامت (Health Status)
اولین چیزی که به آن نگاه کنید، نوشتهی آبی رنگ در بالای صفحه است:
- Good (خوب): یعنی هارد سالم است و همه پارامترها در محدوده مجاز قرار دارند.
- Caution (هشدار): یعنی یک یا چند پارامتر از آستانه خطر عبور کردهاند. این هارد را اصلاً نخرید، حتی اگر قیمت وسوسهکننده باشد.
- Bad (خراب): یعنی هارد کاملاً از کار افتاده یا نزدیک به مرگ است.
ساعت کارکرد (Power-On Hours – ID 09)
این مهمترین شاخص برای خرید هارد استوک است. تعداد ساعاتی که هارد روشن بوده را نشان میدهد.
- کمتر از ۵,۰۰۰ ساعت: عالی (معادل یک سال کار مداوم). اگر چنین هاردی با قیمت مناسب پیدا کنید، یک شانس بزرگ است.
- ۵,۰۰۰ تا ۱۰,۰۰۰ ساعت: بسیار خوب. همچنان بیش از ۸۰ درصد عمر مفید دارد.
- ۱۰,۰۰۰ تا ۲۰,۰۰۰ ساعت: قابل قبول برای هاردهای اینترپرایز (سروری). با تست سلامت کامل، ارزش خرید دارد.
- بیش از ۳۰,۰۰۰ ساعت: ریسک بالا. فقط برای مصارف بسیار سبک و با قیمت خیلی پایین.
- زیر ۱۰۰ ساعت (برای هارد مدل قدیمی): خط قرمز بزرگ! این یعنی هارد یا تعمیری است که SMART آن ریست شده، یا یک هارد نو اما تاریخگذشته که اصلاً به صرفه نیست.
تعداد بخشهای تخصیصیافته (Reallocated Sectors Count – ID 05)
هنگامی که هارد به بخشهای معیوب برخورد میکند، آنها را با بخشهای یدکی (ذخیره) جایگزین میکند. این عدد نشان میدهد چند بخش بد قبلاً جایگزین شدهاند.
- ۰ (صفر): ایدهآل. یعنی هارد تاکنون هیچ بخش بدی نداشته.
- ۱ تا ۱۰: قابل قبول (هنوز جای نگرانی نیست، اما نشان میدهد هارد پیر شده).
- بیش از ۵۰ یا صدها: هرگز نخرید. این هارد به سرعت در حال تمام کردن بخشهای یدکی خود است و به زودی از کار میافتد.
تعداد بخشهای معلق (Current Pending Sector – ID C5)
این یعنی بخشهایی که هارد هنوز نتوانسته تشخیص دهد که معیوب هستند یا سالم. در تلاش برای خواندن دوباره آنهاست.
حتماً باید صفر باشد. اگر این عدد بیشتر از صفر بود، یعنی هارد در حال از کار افتادن است. حتی اگر عدد ۱ باشد، از خرید آن خودداری کنید.
تعداد بخشهای تصحیحنشده (Uncorrectable Sector Count – ID C6)
تعداد بخشهایی که هارد کاملاً از خواندن آنها ناامید شده است.
حتماً صفر باشد. هر عددی غیر از صفر یعنی اطلاعات شما در خطر است.
نرخ خطای خواندن/نوشتن (Read/Write Error Rate – مخصوص سیگیت)
در هاردهای سیگیت (Seagate)، این عدد معمولاً بزرگ است (میلیونها). نگران نباشید، تا زمانی که وضعیت کلی «Good» باشد و اعداد دیگر سالم باشند، اشکالی ندارد. فقط اگر این عدد به شدت کاهش یافت یا وضعیت به Caution تغییر کرد، شک کنید.
ترفند کلاهبرداران: ریست کردن SMART (هاردهای صفرکیلومتر قلابی)
یکی از رایجترین ترفندها در بازار هارد استوک، ریست کردن ساعت کارکرد و حذف خطاها با دستگاههای مخصوص (PC-3000) است. در این حالت، CrystalDiskInfo یک هارد ۱۰ ساله را با ۰ ساعت کارکرد و ۰ بخش بد نشان میدهد.
چگونه این ترفند را تشخیص دهیم؟
- به مدل هارد نگاه کنید: اگر مدل هارد مربوط به سال ۲۰۱۲ باشد (مثلاً WD10EARS) اما ساعت کارکرد ۵۰ ساعت باشد، قطعاً ریست شده است. هاردهای قدیمی نمیتوانند اینقدر کمکار باشند مگر اینکه نو باشند که دیگر در بازار نیستند.
- به تاریخ تولید (DOM) روی برچسب توجه کنید: اگر برچسب تاریخ ۲۰۱۵ را نشان میدهد و ساعت کارکرد ۱۰۰ ساعت است، یعنی هارد ۹ سال در انبار خوابیده؟ چنین چیزی ممکن نیست.
- تست سطح پایین (Victoria) را انجام دهید: حتی اگر SMART ریست شده باشد، تست سطح پایین دروغ نمیگوید. اگر هارد بخشهای نارنجی و قرمز زیاد داشت، مشخص است که سالم نیست.
همچنین بخوانید: راهنمای جامع تشخیص هارد استوک اصل از تعمیری و تقلبی | ترفندهای حرفهای
آیا تفاوتی بین هارد HDD و SSD در خواندن CrystalDiskInfo وجود دارد؟
بله، دو تفاوت مهم:
- در SSDها، به جای Power-On Hours، به مقدار کل دادههای نوشتهشده (Total Host Writes) توجه کنید، اما CrystalDiskInfo معمولاً درصد سلامت (Percentage Used) را در ستون خاصی نشان میدهد. اگر درصد سلامت زیر ۹۰٪ بود، یعنی عمر SSD رو به پایان است.
- در SSD، پارامتر ID 05 (Reallocated) هم مهم است، اما SSDها معمولاً بخشهای بد را با سرعت بیشتری مدیریت میکنند و تعداد بالای آنها هنوز هم خطرناک است.
خواندن CrystalDiskInfo یک مهارت ساده اما حیاتی برای هر خریدار هارد استوک است. شما با ۵ دقیقه وقت و این نرمافزار رایگان، میتوانید از یک خرید پرخطر، یک سرمایهگذاری هوشمندانه بسازید.
هیچوقت به ظاهر هارد یا حرف فروشنده اکتفا نکنید. فقط و فقط به اعداد CrystalDiskInfo اعتماد کنید. یک هارد استوک که در CrystalDiskInfo وضعیت «Good» دارد، ID 05 و C5 آن صفر است و کارکرد منطقی (مثلاً ۸,۰۰۰ ساعت) نشان میدهد، نه تنها ارزش خرید دارد، بلکه هوشمندانهترین انتخاب اقتصادی ممکن است.
در فروشگاه هارد استوک، ما کار را برای شما آسان کردهایم. ما میدانیم که همه کاربران حوصله یا دانش نصب و تفسیر CrystalDiskInfo را ندارند. به همین دلیل:
- در فروشگاه ما، برای هر هارد استوک، اسکرینشات CrystalDiskInfo درج شده است.
- ساعت کارکرد دقیق، وضعیت ID 05 و C5 به وضوح برای شما نوشته شده است.
- تمام هاردهای ما قبل از ورود به انبار، توسط کارشناسان با نرمافزار ویکتوریا تست سطح پایین میشوند.
شما نیازی به تکنسین شدن ندارید؛ کافی است از فروشگاهی خرید کنید که شفافیت را اصل کار خود میداند. همین حالا بخش محصولات ما را ببینید و هارد استوک مورد نظر خود را با خیال راحت انتخاب کنید. تمام اطلاعات سلامت هارد در کنار قیمت درج شده است تا بهترین تصمیم را بگیرید.